اعیاد مذهبی دوره قطب شاهیان و عوامل تأثیرگذار بر آن

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ فرهنگ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، ص. پ. ۱۹۳۹۵- ۴۶۹۷، تهران، ایران.

چکیده

حکومت قطب شاهیان یکی از حکومت‌هایی بود که پس از انقراض حکومت بهمنیان، در منطقه دکن تأسیس شد و مذهب شیعه را به‌عنوان مذهب رسمی حکومت خود اعلام کرد. در دوره موردنظر اگرچه اعتبار و اهمیت سادات و شیعیان برای حکومت‌ها زیاد بود اما در مناطق تحت امر این حکام شیعه‌مذهب، غلبه جمعیتی با اهل سنت و بومیان منطقه بود در چنین شرایطی حکام قطب شاهی جنبه‌های مختلف فرهنگ شیعی را ترویج دادند. مسئله موردتوجه در این پژوهش این است که باوجود اقلیت بودن شیعیان نسبت به دیگر گروه‌های دینی و مذهبی، اعیاد مذهبی در این دوره چگونه برگزار می‌شده و چه عواملی بر آن تأثیرگذار بوده است. در این پژوهش بر آنیم تا با بررسی تحلیلی منابع این دوره، کیفیت برگزاری اعیاد مذهبی و عوامل تأثیرگذار بر آن را بررسی نماییم.
پس از بررسی و تحلیل منابع موجود این نتیجه حاصل شد که در منطقه دکن، با حمایت حکام و شخصیت‌های برجسته شیعی و متأثر از سنت‌های ایرانیان مهاجر به هند و بومی‌های ساکن شبه‌قاره، در این دوره برخی جشن‌های مذهبی به‌صورت گسترده برگزار می‌شد و با تدابیری که از سوی برگزارکنندگان در نظر گرفته می‌شد افراد زیادی اعم از شیعه و غیر شیعه در این برنامه‌ها شرکت می‌کردند و برگزاری این جشن‌ها نقش مؤثری در آشنایی گروه‌های غیر شیعه و حتی غیرمسلمانان این منطقه با مذهب تشیع داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Religious festivals of the Qutb Shahian period and the factors influencing it

نویسندگان [English]

  • Mahmood Sadeghi Alavi 1
  • Mohammad Tavakoli pur 2
1 Mahmood Sadeghi Alavi, Assistant Professor of history and civilization of Islamic nations, Payame Noor University, Tehran, Iran
2 Department of Islamic Teachings, Payame Noor University (PNU), P. O. Box 19395- 4697, Tehran, Iran
چکیده [English]


The Qutb Shahian government was one of the governments that was established in the Deccan region after the extinction of the Bahmani government and declared the Shia religion as the official religion of its government. In the period in question, although the prestige and importance of Sadat and Shiites were high for the governments, but in the areas under the command of these Shiite rulers, there was a predominance of population with Sunnis and natives of the region. In such a situation, Qutb Shahi rulers promoted various aspects of Shiite culture. The issue of interest in this research is that, despite the fact that Shiites are a minority compared to other religious groups, how were religious holidays celebrated in this period and what factors influenced it. In this research, we intend to analyze the quality of holding religious holidays and the factors influencing it by analyzing the sources of this period.
After examining and analyzing the available sources, it was concluded that in the Deccan region, with the support of rulers and prominent Shia figures and influenced by the traditions of Iranian immigrants to India and natives living in the subcontinent, some religious festivals were held on a large scale during this period, and with measures that It was considered by the organizers that many people, both Shia and non-Shia, participated in these programs, and holding these celebrations played an effective role in familiarizing non-Shia groups and even non-Muslims of this region with the Shia religion.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shiism in India
  • religious holidays
  • Qutb Shahian
  • Shab Barat celebration
  • Prophet's birthday

 

اطهر رضوی، عباس (1376)، شیعه در هند، ترجمه مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی، قم، دفتر تبلیغات حوزه علمیه.
الهامی، داود، 1379، جشن و سرور در عید غدیر خم در عصر آل بویه، فصلنامه درسهایی از مکتب اسلام، صص 650- 643.
انصاری، شرف النساء بیگم (2535 شاهنشاهی)، تصحیح و تحشیه انتقادی حدائق السلاطین فی کلام الخواقین، علی ابن طیفور بسطامی، استاد راهنما ناصرالدین‌شاه حسینی، رساله مقطع دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران.
بهبهانی، احمد (1372)، مرات الاحوال جهان‌نما، تهران، مرکز فرهنگی قبله، چاپ اول.
پژوهشگران اداره کل پژوهش دفتر تبلیغات اسلامى خراسان رضوى (1392)، مجموعه مقالات هند شناخت، قم، مجمع ذخائراسلامى‏.
توسلى، محمدمهدى (1394)‏، سیماى شبه‌قاره هند، قم، مجمع ذخایر اسلامى‏.
ثبوت، اکبر (1375)، «برات»، دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، بنیاد دایره المعارف اسلامی.
حسینی، خورشاه ابن قباد (1379)، تاریخ ایلچی نظام شاه، تصحیح محمدرضا نصیری و کوئیچی هانه دا، تهران، انجمن آثار مفاخر فرهنگی.
حکمت، علی‌اصغر (1337)، سرزمین هند، تهران، دانشگاه تهران.
خانزمان خان، غلامحسین خان (1377)، تاریخ آصف‌جاهیان/ گلزار آصفیه، به اهتمام محمدمهدی توسلی، اسلام‌آباد، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.
ساعدی شیرازی، میرزا نظام‌الدین احمد ابن عبدالله (1961 م)، حدیقه السلاطین، تصحیح و تحشیه سید علی‌اصغر بلگرامی، حیدرآباد دکن.
صادقی علوی، محمود (1393)، «گسترش تشیع در دکن سده‌های دهم و یازدهم هجری»، فصل‌نامه پژوهش‌نامه تاریخ اسلام، سال چهارم، شماره سیزدهم، ص 71-87، بهار.
صادقی علوی، محمود (1397)، «تأثیر حکومت‌های شیعه‌مذهب دکن در گرایش به تشیع در این منطقه»، فصلنامه شیعه پژوهی، شماره 14، ص 78- 104، بهار و تابستان.
صادقی علوی، محمود (1400)، تاریخ نگاری ایرانی در حکومت های محلی دکن، فصل نامه علمی پژوهشی تاریخ اسلام، سال 22، شماره 88، زمستان.
کایته، چَندَرمَن (1392)‏، رامایانا، مصحح کهدویى، محمدکاظم‏، قم، مجمع ذخایر اسلامى.
گاوان، عمادالدین محمود (1948)، ریاض الانشاء، تصحیح چاند بن حسین، به اهتمام غلام یزدانی، حیدرآباد.
محمد هاشم خان، مخاطب به خافی خان نظام الملکی (1925 م)، منتخب اللباب در احوال سلاطین ممالک دکن، گجرات و خاندیش، تصحیح سر ولزلی هیگ، به اهتمام انجمن آسیایی بنگاله، کلکته.
معصومی، محسن (1384)، «نخستین نشانه‌های ظهور تشیع در دکن»، فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه الزهرا، سال 16، شماره، 53، ص 143- 162، بهار.
میر عالم، میر ابوالقاسم رضی الدین ابن نورالدین، مخاطب به میر عالم (1309)، حدیقه العالم، به اهتمام سید عبد الطیف شیرازی، حیدرآباد دکن.
ناشناس (بی‌تا)، تاریخ سلطان محمد قطب شاه، به خط نظام ابن عبدالله شیرازی، نسخه خطی شمارۀ 3885، کتابخانه ملی ملک.
هندوشاه، محمد ابن قاسم (1301 ق)، تاریخ فرشته، چاپ سنگی، بی‌جا.
 
khalidi, Omar (2006), Muslims in the Deccan a Historical Survey, New Delhi, Global Media Publications.
Sherwani, H .K (1967), Muhammad- Quli Qutb Shah, Founder of Haidarabad, Bombay, Asia Publishing House.