چرایی بن بست تبلیغاتی مسیحیان در ایران عصر قاجار بر اساس سفرنامه ها

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده

دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه آزاد واحد نجف آباد،اصفهان، ایران، .

10.22034/mte.2023.14927.1672

چکیده

طلیعه مواجهه ایران با دنیای غرب در دوره قاجار بوده است. عصری که شخصیت های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و حتی افراد عادی زیادی از مغرب زمین به ایران سفر کرده و هر کدام برای نیل به مطلوب خود با ایرانیان تعاملاتی داشته اند. در این دوره، سیاست، فرهنگ و تمدن و اقتصاد اروپائی توانست خود را بر حکومت کم‌توان قاجار تحمیل کند. اما اروپائی ها در یک عرصه تحمیل مذهب ناکام مانده و در این راه توفیقی کسب نکردند. این پژوهش تلاش دارد دلائل این شکست را بررسی کرده و پاسخی برای این سوال بیابد که چرا مبلغان مسیحی در ایران عصر قاجار از رسیدن به اهداف خود بازمانده اند؟ در شرایطی که به نظر می رسد آنها بعضاً در ابتدای امر، تصوراتی خوشبینانه از گرایش ایرانی ها به مسیحیت در ذهن داشته اند اما عامل پایبندی های مذهبی ایرانیان سدی در برابر آمال تبلیغی آنها بوده است. این تحقیق با استفاده از داده های سفرنامه های غربی هایی که از ایران عصر قاجار دیدار داشته اند و به روش توصیفی – تحلیلی به واکاوی موضوع خواهد پرداخت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Reasons for the Failure of Christian Missionaries in Qajar-Era Iran Based on Travelogues

نویسنده [English]

  • Saeed Najafi Nejad
; PhD in Islamic History, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Iran
چکیده [English]

The organized presence of Christian missionaries in Iran dates back to the Safavid era. However, during the Qajar period, the efforts of missionaries to play an influential role became more pronounced. This was an era in which various figures, and even many ordinary individuals from the West, traveled to Iran, each interacting with Iranians to achieve their own objectives. During this period, European politics, culture, civilization, and economy managed to impose themselves upon the weak Qajar administration. Nevertheless, Europeans failed in the sphere of religious imposition and did not achieve success in this regard. This study aims, first, to present the observations of several travel writers concerning the extent to which Christian missionaries achieved their objectives in Iran, thereby providing a general understanding of the conditions influencing the outcomes of their activities. It then examines the reasons for this failure, seeking to answer the question: Why were Christian missionaries in Qajar-era Iran unable to accomplish their goals? Although they initially seemed to hold optimistic expectations about Iranians’ inclination toward Christianity, the steadfast religious adherence of Iranians, coupled with warnings from the ulama, created an obstacle to the missionaries’ ambitions. This research employs the data available in the travelogues of Western visitors to Qajar Iran and applies a descriptive-analytical method to investigate the subject.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qajar
  • Christian Missionaries
  • Christianity
  • Twelver Shi ‘ism
  • Missionary
آنه، کلود (1368). اوراق ایرانی؛ خاطرات سفر کلود آنه در آغاز مشروطیت، ترجمه ایرج پروشانی، تهران: انتشارات معین.
الدر، جان (1333). تاریخ میسیون آمریکایی در ایران، ترجمه سهیل آذری، تهران: انتشارات نورجهان.
الگار، حامد (1359). نقش روحانیت پیشرو در جنبش مشروطیت، ترجمه ابوالقاسم سری، تهران: انتشارات توس.
افضل الملک، غلامحسین (1361). افضل التواریخ، کتاب ششم (قاجار)، تهران: نشر تاریخ ایران.
امیلین پروب ژوبر، پیر آمده (1347). مسافرت در ارمنستان و ایران، ترجمه علیقلی اعتماد مقدم، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
اورسول، ارنست (بی‌تا). سفرنامه قفقاز و ایران، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
بروگش، هینریش (1374). در سرزمین آفتاب؛ دومین سفرنامه هینریش بروگش، ترجمه مجید جلیلوند، تهران: نشر مرکز.
بروگش، هینریش (1367). سفری به دربار سلطان صاحبقران، ترجمه کردبچه، تهران: انتشارات اطلاعات.
پولاک، یاکوب ادوارد (1368). سفرنامه پولاک، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی.
جونز بریجز، سر هارفورد (1397). گزارشی از دربار ایران، ترجمه سید عبدالحسین رئیس السادات، تهران: انتشارات امیرکبیر.
جیمز ویلز، چارلز (1388). ایران در یک قرن پیش (سفرنامه دکتر ویلز)، ترجمه غلامحسین قرگوزلو، تهران: نشر اقبال.
جیمز ویلز، چارلز (1363). تاریخ اجتماعی ایران در عهد قاجاریه، ترجمه سید عبدالله، به کوشش جمشید دودانگه و مهرداد نیکنام، تهران: انتشارات زرین.
چارلز راتیسلاو، آلبرت (1386). کنسول در شرق، ترجمه رجبعلی کاوانی، تهران: مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم اسلامی.
حجت الاسلام زاده اسکوئی (1303). سفرنامه حجت الاسلام زاده اسکوئی یا سرمایه سعادت، مشهد: انتشارات خراسان.
دوگوبینو و الکسی دو توکویل (1353). نامه‌های کنت دو گوبینو و الکسی دو توکویل، تهران: انتشارات ابن سینا.
دوگوبینو، ژوزف آرتور (بی‌تا). سه سال در ایران، ذبیح الله منصوری، تهران: نشریه روزنامه کوشش.
دیولافوآ (1378). سفرنامه مادام دیولافوآ، ترجمه همایون فره وشی، تهران: نشر قصه پرداز.
رایت، دنیس (1383). انگلیسیان در ایران، ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: نشر اختران.
روششوار، ژولین دو (1378). خاطرات سفر ایران، ترجمه مهران توکلی، تهران: نشر نی.
ریشارد، جان (1363). بیست سال در ایران، ترجمه علی پیرنیا، تهران: انتشارات نوین.
ساویج لندور، آرنولد هنری (1388). ایران در آستانه مشروطیت، ترجمه علی اکبر عبدالرشیدی، تهران: انتشارات اطلاعات.
سپهر، احمدعلی (بی‌تا). ایران در جنگ بزرگ، تهران: بی‌نا.
شیخ الاسلامی، جواد (1370). خاطرات سیاسی سر آرتور هاردینگ، تهران: انتشارات کیهان.
عضدالدوله، احمدمیرزا (1388). تاریخ عضدی، به کوشش کاظم عابدینی مطلق، قم: نشر فراگفت.
عضد قاجار، ابونصر (1376). بازنگری در تاریخ؛ قاجاریه و روزگار آنان، تهران: انتشارات دنیای کتاب.
فلاندن، اوژن (2536). سفرنامه فلاندن به ایران، ترجمه حسین نورصادقی، تهران: انتشارات اشراقی.
فوران، جان (1377). مقاومت شکننده، ترجمه احمد تدین، تهران: انتشارات رسا.
کاگه اکی، اوء با (1393). سفرنامه ایران و ورا رود، ترجمه هاشم رجب زاده و کینجی ئه اورا، تهران: انتشارات طهوری.
کنت دوسرسی (1362). ایران در 1839 – 1840م، ترجمه احسان اشراقی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
گرین ویلر بنجامین، ساموئل (1363). ایران و ایرانیان، به اهتمام رحیم رضازاده ملک، تهران: نشر گلبانگ.
لوتی، پیِر (1372). سفرنامه به سوی اصفهان، ترجمه بدرالدین کتابی، تهران: انتشارات اقبال.
مالکوم، ناپیر (1394). سفرنامه یزد، ترجمه علی محمد طرفداری، یزد: انتشارات مهرپادین.
معاصر، حسن (1348). تاریخ استقرار مشروطیت در ایران، تهران: انتشارات ابن‌سینا.
موسوی، کاظمی (1397). خاقان صاحب قران و علمای زمان، احمد، تهران: نشر آگاه.
ناتانیل کرزن، جرج (1362). ایران و قضیه ایران، ترجمه غ. وحید مازندرانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
ناصرالدین شاه قاجار (1363). سفرنامه عتبات ناصرالدین شاه قاجار، به کوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات فردوسی و انتشارات عطار.
ناصرالدین شاه قاجار (1363). سفرنامه فرنگستان، تهران: انتشارات شرق.
نیدرمایر، اسکار فُن (1380). خاطرات نیدر مایر، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات اساطیر.
والدبورگر، آندراس (1379). مبلغان آلمانی در ایران، ترجمه علی رحمانی، حسین رضوی و لادن مختاری، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
ویلسون، سیموئل گراهام (1400). زندگی و احوال ایرانیان، ترجمه شهلا طهماسبی، تهران: انتشارات کتاب پنجره.
هالینگبری، ویلیام (1363). روزنامه سفر هیئت سرجان ملکم به دربار ایران، ترجمه امیرهوشنگ امینی، تهران: انتشارات کتاب سرا.
همراز ، ویدا(1391). مبلغان مسیحی در ایران ، تهران : انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
یغمائی، اقبال (2537). شهید راه آزادی سید جمال واعظ اصفهانی، تهران: انتشارات توس.
FC – 4, Persische Mission, (1834), Nr.12, Haas, Tagebuch Mail – Oct. 19. Mail 1834.