جامعة المصطفی (ص) العالمیة مطالعات تاریخی جهان اسلام 2383-2134 13 33 2025 04 14 An explanation of the role of geographical location in the formation and construction of Baghdad (145AH) بررسی نقش عوامل طبیعی در مکان یابی و توسعه یافتن شهر بغداد (145هجری) 6 29 10335 10.22034/mte.2022.13314.1616 FA ابوالفضل سلمانی گواری گروه تاریخ دانشگاه تهران، تهران، ایران. فرج الله احمدی گروه تاریخ دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2023 06 05 Throughout the history of urban planning, examining and understanding the natural and geographical characteristics of each region has played a major role in planning, site selection, settlement, development, and urban growth, while also helping to minimize military attacks and natural hazards. In this context, Mesopotamia—with its favorable living conditions, strategic location, proximity to ancient civilizations, accumulation of economic and cultural resources, long-standing urban settlements, and continuous spatial transformations throughout different historical periods—has been considered one of the most important centers of urban civilization in human history. Baghdad, due to its unique geographical position, becoming the center of the Islamic Caliphate with the rise of the Abbasid rule and changes in political authority across the Islamic world, has played a significant role in economic and political developments. The main question of this research is: What role did Baghdad’s natural and geographical location play in its site selection, formation, and development? Using a descriptive-analytical approach, this study examines the impact of geographical factors on the construction and development of Baghdad. The results of the research indicate that, using geographical models and maps, it was determined that political and natural conditions, as well as environmental capacities and potentials—such as soil and vegetation, temperature and precipitation, land slope, elevation, water resources, and connectivity—played a significant role in the settlement and development of Baghdad. Moreover, the influence of these factors, in conjunction with the spatial changes that occurred, had a profound effect on the city’s structure. در طول تاریخ شهرسازی، بررسی و شناخت ویژگی‌های طبیعی و جغرافیایی هر ناحیه می‌تواند نقش عمده‌ای در امر برنامه‌ریزی، مکان‌یابی، استقرار، توسعه و رشدِ شهر ایفا نماید و از طرفی دیگر می‌تواند حمله‌های نظامی و مخاطره‌های طبیعی را به حداقل برساند. در این بین، میان‌رودان با توجه به شرایط زیست‌ـ‌معیشتی، وضعیت سوق‌الجیشی، همجواری تمدن‌های کهن، انباشت اقتصادی‌ـ‌فرهنگی و قدمت سکونتگاه های شهری و تغییرات فضایی که همواره در دوره های مختلف تاریخی رخ داده، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز تمدّن شهری در طول تاریخ بشر محسوب شده است. بغداد با قرارگیری در موقعیت خاص جغرافیایی منطقه با ظهور حاکمیت عباسیان و تغییرات حاکمیتی در جهان اسلام به‌عنوان مرکز خلافت اسلامی، نقش مهمی در تحولات اقتصادی‌ـ-سیاسی جهان اسلام ایفا نموده است. سؤال اصلی این پژوهش این است که موقعیت طبیعی و جغرافیایی بغداد در مکان‌یابی، شکل-گیری و توسعه آن چه نقشی داشته است؟ این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی‌، به‌تبیین نقش موقعیت جغرافیایی در ساخت‌ و توسعه بغداد خواهد پرداخت. نتایج پژوهش حاکی از آن است که با استفاده از مدل‌ها و نقشه‌های جغرافیایی مشخص گردید که موقعیت سیاسی، طبیعی، ظرفیت‌ و پتانسیل‌های نظیر خاک و پوشش گیاهی، دما و بارش، شیب زمین، ارتفاع، منابع آبی و وضعیت ارتباطی نقش مهمی در استقرار و توسعه بغداد داشته است و نقش این مؤلّفه‌ها با توجه به تغیییرات فضایی که رخ داد، تأثیر به‌سزایی در بنای آن به همراه داشته‌ است. http://mte.journals.miu.ac.ir/article_10335_134a59c11e6eb23759552c4fa98ed72b.pdf

جامعة المصطفی (ص) العالمیة مطالعات تاریخی جهان اسلام 2383-2134 13 33 2025 04 14 The Hawzah of Najaf and the Phenomenon of Colonialism in the Islamic World with Emphasis on the issue of Palestine حوزه علمیه نجف و پدیده استعمار در جهان اسلام با تأکید بر مسئله فلسطین 30 53 10347 10.22034/mte.2024.19836.1863 FA سید آصف کاظمی دکتری تاریخ معاصر جهان اسلام گروه تاریخ تمدن اسلامی، مجتمع تاریخ سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. Journal Article 2024 10 31 The contemporary history of the Islamic world has been accompanied by various issues and crises, some of which, despite their profound impact on the problems and backwardness of the Islamic world, have persisted over time, with colonialism being one of the most significant of them. The present study aims to examine the response and engagement of the Hawzah of Najaf with the phenomenon of colonialism in the Islamic world, particularly regarding the issue of Palestine as a product and instrument of colonial powers. This research, conducted using a descriptive-analytical and historical approach, demonstrates that the Hawzah of Najaf adopted both interpretive and jihadi responses. On one hand, it sought to identify colonial policies and issue anti-colonial religious rulings (fatwas), and on the other, it issued jihadi rulings and supported armed resistance against colonialism. From the outset, the Hawzah recognized the depth of the crisis concerning Palestine, the most important issue in the Islamic world, and actively addressed it through historical lectures, conferences, publication of articles, and issuance of jihadi fatwas against Zionism as a creation of colonial powers. According to the Hawzah of Najaf perspective, the liberation of Palestine from colonial control can only be achieved through the awakening of Muslims, a return to Islamic identity, unity, cohesion, mobilization of the Muslim Ummah, and direct jihad and struggle against colonial powers. تاریخ معاصر جهان اسلام با مسائل و بحران‌های مختلفی همراه است که برخی از آن‌ها علی‌رغم تأثیر عمیق بر مسائل، مشکلات و عقب‌ماندگی دنیای اسلام همچنان ادامه داشته که پدیده استعمار از مهم‌ترین آن‌هاست. هدف پژوهش حاضر بررسی مواجهه و واکنش حوزه علمیه نجف نسبت به پدیده استعمار در جهان اسلام به‌ویژه مسئله فلسطین به‌عنوان مولود و دست‌نشانده آن است. نتایج این پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی و به‌صورت تاریخی انجام شده است نشان می‌دهد که حوزه علمیه نجف واکنش و مواجهه تبیینی و جهادی بدین معنا که این حوزه تلاش کرد از یکسو با شناسایی سیاست‌های استعماری و صدور فتاوای ضد استعماری و از سوی دیگر با فتواهای جهادی و مبارزه مسلحانه در برابر این پدیده اتخاذ موضع نموده است. این حوزه نسبت به مهم‌ترین پدیده و مسئله جهان اسلام یعنی موضوع فلسطین از ابتدا به عمق بحران پی برده و با ایراد سخنرانی‌های تاریخی، برگزاری کنفرانس‌ها، نگارش مقالات و صدور فتاوای جهادی علیه صهیونیسم به‌عنوان زاییده استعمارگران، ایفای نقش کرد. از نگاه حوزه علمیه نجف راه‌حل و رهایی فلسطین از دست استعمارگران، تنها با بیداری مسلمانان، بازگشت به هویت اسلامی، اتحاد، انسجام و بسیج امت اسلامی و جهاد و مبارزه مستقیم علیه استعمارگران امکان‌پذیر است. http://mte.journals.miu.ac.ir/article_10347_ff009e5b1d5a06e964bd6d5246171699.pdf

جامعة المصطفی (ص) العالمیة مطالعات تاریخی جهان اسلام 2383-2134 13 33 2025 04 14 The Virtues of Imam ʿAli: Reassessing Sources and Verifying the Authenticity of al-Yaʿqūbi’s Narrations فضایل امام علی (ع): بازیابی منابع و اعتبارسنجی روایات یعقوبی 54 77 7435 10.22034/mte.2022.13344.1617 FA سمیه امین رعیا جزه دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. هادی عالم‌زاده استاد گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. یونس فرهمند دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. معصومعلی پنجه استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2023 10 10 The Tarikh al-Yaʿqūbi by Ahmad ibn Abi Yaʿqūb (d. 284 AH) is among the general historical works composed using a combined method. The omission of chains of transmission (isnād), inconsistencies of some reports with narrations in other well-known contemporary sources (such as al-Maghāzī by al-Wāqidī, Al-Sīrah al-Nabawiyyah by Ibn Hishām, etc.), and with reliable later sources (such as Al-Irshād by Shaykh Mufīd, Al-Istiʿāb by Ibn ʿAbd al-Barr, etc.), as well as Yaʿqūbi’s inclusion of isolated and Shiʿi-leaning reports, make it necessary to reassess the sources and verify the authenticity of his narrations. According to the findings of this research, although most of Yaʿqūbi’s reports regarding Imam ʿAlī’s precedence in Islam (with one exception), his devotion during Layla al-Mabit, his marriage to Fatimah by God’s command, the documentation of the Treaty of Hudaybiyyah, and the Hadith al-Thaqalayn are consistent with other sources and considered reliable, some narrations differ or are anomalous, with sources that are unknown and possibly influenced by his Shiʿi orientation or other unknown factors. تاریخ یعقوبی اثر احمد بن ابی یعقوب (د. 284ه‍) از جمله تواریخ عمومی است که به روش ترکیبی تألیف شده است. حذف زنجیره اِسناد‌ها، نا هم‌خوانی برخی از گزارش‌ها با روایات دیگر منابعِ شناخته شده هم‌عصر (المَغازی واقدی، السیرهُ النَبَویّه ابن هشام و...) و منابع موثّق و معتبر متأخّر بر یعقوبی (الارشاد شیخ مفید، الاستیعاب ابن عبدالبَرّ و...) و به ویژه ارائه گزارش‌های متفرّد و متشیّعانه یعقوبی بازیابی منابع و اعتبار سنجی روایات او را ضروری می‌سازد. بنابر یافته‌های پژوهش اگرچه روایات یعقوبی در باب تقدّم اسلام امام علی (ع) (جز یک روایت)، فداکاری در لیله المبیت، ازدواج امام علی (ع) با حضرت زهرا (س) به امر خدا، کتابت صلح حُدَیبیّه، حدیث ثقلین و... هم‌سو با سایر منابع و معتبر است؛ اما در روایاتی چند با گزارش‌هایی متفاوت و گاه شاذّ مواجه می‌شویم که منابع آن‌ها نا معلوم و احتمالاً متأثّر از گرایش شیعی او یا دلایل نا‌شناخته دیگری است. http://mte.journals.miu.ac.ir/article_7435_e266bf07b22d58435c260d7a1e9eb45c.pdf

جامعة المصطفی (ص) العالمیة مطالعات تاریخی جهان اسلام 2383-2134 13 33 2025 04 14 Religious Disputes between Sultan Selim of the Ottoman Empire and Shah Ismāʿil of the Safavid Empire with Emphasis on the Role of Scholars مجادلات مذهبی سلطان سلیم عثمانی با شاه اسماعیل صفوی با تأکید بر نقش علما 78 103 10138 10.22034/mte.2023.13572.1626 FA ظریفه کاظمی گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. جهانبخش ثواقب گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران داریوش نظری گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران سید علاء الدین شاهرخی گروه تاریخ. دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. Journal Article 2023 05 08 The rise of the Shiʿite Safavid state in Iran, accompanied by Shah Ismāʿil I’s (r. 907–930 AH / 1501–1524 CE) efforts to promote Shiʿism and pressure Sunni populations, also triggered waves of migration of Shiʿite Safavid adherents from Anatolia to Iran within the Ottoman territory. Sultan Selim I of the Ottoman Empire (r. 918–926 AH / 1512–1520 CE), concerned about the internal situation in Iran and the movements and uprisings of Anatolian Turkic tribes in support of the Safavids, launched extensive propaganda against Shah Ismāʿīl. By declaring the Shah, his government, and his Qizilbash army as outside the fold of Islam and labeling them as infidels, he legitimized armed jihad against them. Aiming to conquer Iran and overthrow Shah Ismāʿil’s state, Sultan Selim not only employed widespread anti-Safavid propaganda in his writings but also mobilized Sunni scholars, jurists, and Iranian exiles, obtaining repeated fatwas and composing refutation treatises, which ultimately led to the Battle of Chaldoran. This study examines the religious disputes between Sultan Selim and Shah Ismāʿil and the role of Sunni scholars in these conflicts, using a descriptive-analytical method. The findings indicate that Sunni scholars, through provocative and propagandistic activities such as writing refutations and issuing takfīr fatwas, played a significant role in intensifying hostility and confrontation between the Safavid and Ottoman states, culminating in the Battle of Chaldoran during the reigns of Sultan Selim and Shah Ismāʿil. برآمدن دولت شیعه‌مذهب صفویه در ایران که با اقدامات شیعه‌گستری شاه اسماعیل اول در قلمرو ایران و فشار بر جمعیت اهل‌سنت همراه بود، در قلمرو عثمانی نیز موج مهاجرت‌های مریدان شیعی صفویان را از آسیای صغیر به‌سوی ایران درپی داشت. سلطان سلیم اول عثمانی که نگران اوضاع داخلی ایران و تحرکات و شورش‌های قبایل ترک حوزه آناتولی به طرفداری از صفویه بود، دربرابر اقدامات مذهبی شاه اسماعیل به تبلیغات گسترده‌ای علیه او دامن زد تا شاه صفوی، دولت و سپاه او، قزلباشان را از دایره مسلمانی خارج و با اطلاق کفر بر آنها، امر غزا یا جهاد اسلامی را علیه آنها مشروع جلوه دهد. سلطان سلیم به قصد تسخیر ایران و براندازی دولت شاه اسماعیل، افزون‌بر تبلیغات وسیع ضد صفوی در مکتوبات خود، توان مذهبی علما و مفتیان سنی و عالمان فراری از ایران را به خدمت گرفت و با اخذ فتواهای مکرر و نگارش رساله‌های ردیه، جنگ چالدران را رقم زد. هدف این پژوهش بررسی مجادلات مذهبی سلطان سلیم عثمانی با شاه اسماعیل صفوی و نقش علمای سنی در این مجادلات است که به‌روش توصیفی- تحلیلی انجام گرفته‌است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد علمای سنی با فعالیت‌های تحریکی و تبلیغی نظیر ردیه‌نویسی و صدور فتواهای تکفیری نقش مهمی در افزایش دشمنی و ستیزه‌جویی میان دو حکومت صفوی و عثمانی داشتند که در زمان سلطان سلیم و شاه اسماعیل به جنگ چالدران انجامید. http://mte.journals.miu.ac.ir/article_10138_a8d45cc05f640e3585b89177732c66ae.pdf

جامعة المصطفی (ص) العالمیة مطالعات تاریخی جهان اسلام 2383-2134 13 33 2025 05 22 The position of Biglar-Beigi ,it's function in the states during the Qajar period from the beginning of Qajar to the end of Naser- al-Din shah 's rule (1210-1313 A .h) منصب بیگلربیگی ، وظایف و کارکرد آن در ایالات و ولایات در دوره قاجاریه از آغاز قاجار تا پایان حکومت ناصرالدین شاه(ق. 1313-1210). 104 127 7708 10.22034/mte.2023.14640.1667 FA فاطمه قلاوند استادیار گروه تاریخ دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، ایران زهرا قلاوند استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور . ایران Journal Article 2023 10 31 The office of Beiglarbeigi was one of the highest political positions overseeing the provinces and sub-provinces of the country from the Safavid era onward. This position continued to exist during the Qajar period, but its status underwent significant changes. This study, using a descriptive-analytical approach and based on an examination of written sources and archival documents from the Qajar era, investigates the role of the Beiglarbeigi in provincial administration and the factors that influenced changes in its status. The findings indicate that, at the beginning of the Qajar period, Beiglarbeigis, similar to the Safavid era, still held the highest political authority in certain provinces. However, with the reduction of the country’s territory, the disappearance of some Beiglarbeigi-governed regions, and Fath-Ali Shah’s measures to weaken the political and military power of local elites and appoint Qajar princes to govern provinces and sub-provinces, the status of this office declined. Gradually, Beiglarbeigis in most provinces and sub-provinces assumed a position subordinate to governors, who were mostly Qajar princes, and during Nāṣer al-Dīn Shah’s reign, they were positioned at a level equivalent to high-ranking municipal offices, such as the Kalāntar. بیگلربیگی یکی از مقامات سیاسی در رأس نظام ایالات و ولایات کشور از دوره صفویه به بعد بود. این منصب در دوره قاجاریه نیز به حیات سیاسی خود ادامه داد؛ اما موقعیت آنان در این دوره دچار تغییر و تحولاتی شد .این پژوهش برآن است که با بررسی و واکاوی اطلاعات موجود در منابع نوشتاری و اسناد دوره قاجار با رویکردی توصیفی- تحلیلی به بررسی این موضوع بپردازد که جایگاه بیگلربیگی در اداره ایالات دوره قاجار چگونه بود؟ و چه عواملی در تغییر جایگاه این منصب مؤثر بود؟ نتایج این تحقیق حاکی از آن است که بیگلربیگی ها در ابتدای قاجاریه مانند دوره صفوی همچنان از جایگاه بالاترین مقام سیاسی در برخی ایالات برخوردار بودند؛ اما با کاهش وسعت کشور و از بین رفتن تعدادی از مناطق بیگلربیگی نشین و همچنین اقدامات فتحعلیشاه در جهت کاهش توان سیاسی ، نظامی نخبه های محلی و انتصاب شاهزادگان قاجار در رأس ایالات و ولایات ؛ جایگاه این منصب رو به ضعف نهاد ؛ به تدریج بیگلربیگی ها در بیشتر ایالات و ولایات به مقامی پس از حکام که بیشتر از شاهزادگان قاجاری بودند و در دوره ناصری نیز در موقعیتی هم سطح مناصب بالای شهری همچون کلانتر قرار گرفتند. http://mte.journals.miu.ac.ir/article_7708_4f5de2e0442aea571cc15a8814015824.pdf

جامعة المصطفی (ص) العالمیة مطالعات تاریخی جهان اسلام 2383-2134 13 33 2025 04 14 The Role of the Islamic Government in the Formation of Islamic Civilization from the Perspective of Maududi نقش حکومت اسلامی در ایجاد تمدن اسلامی از منظر مودودی 128 149 10380 10.22034/mte.2025.19185.1837 FA غلامحسن مقیمی گروه تاریخ تمدن اسلامی، مجتمع تاریخ سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران محمد مهدی مهدوی گروه تاریخ تمدن اسلامی، مجتمع تاریخ سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، افغانستان Journal Article 2024 08 07 This study seeks to answer the question of how Maududi assessed the role of the Islamic government in the emergence and sustainability of Islamic civilization and what indicators he proposed for achieving Islamic civilization through governance (Issue). While Islamic government is necessary for the realization of Islamic civilization, it alone is not sufficient (Premise). Using a descriptive-analytical method, this research is based on Maududi’s works and related studies (Method). According to Maududi, the Islamic government plays a crucial role in the emergence of Islamic civilization through an Islamic intellectual and cultural revolution. The findings indicate that the Islamic system, by establishing five key indicators—Tawhīd-based governance, a responsible religious society, a democratic system, unity and peaceful coexistence among people, and human rights—initiates the Islamic revolution. This revolution, in its evolutionary process, brings Islamic civilization to fruition, providing individuals with a life characterized by peace, comfort, welfare, prosperity, knowledge, and rationality (Findings). From Maududi’s perspective, the purpose of Islamic governance is to uphold comprehensive religious authority and remain accountable to it. Therefore, a group of morally upright, aware, religiously knowledgeable, and revolutionary individuals is necessary to establish an Islamic government, which is a right of the people and lacks legitimacy without their consent. The most important mission of the Islamic government is the realization of the Islamic revolution as a form of societal construction, where the implementation of Sharia and religious ordinances fosters the growth of religious culture and knowledge. این تحقیق در صدد یافتن پاسخ به این پرسش است که مودودی نقش حکومت اسلامی در پیدایی و پایایی تمدن اسلامی را چگونه ارزیابی نموده و برای تحقق تمدن اسلامی از مسیر حکومت اسلامی چه شاخص‏هایی را مطرح می‏نماید (مسأله). برای تحقق تمدن اسلامی حکومت اسلامی ضروری است، هرچند به تنهایی کافی نیست (پیش‏فرض). در اندیشه مودودی حکومت اسلامی، از مسیر انقلاب فکری فرهنگی اسلامی، نقش مهمی در پیدایی تمدن اسلامی دارد. براساس یافته‏های تحقیق، نظام اسلامی با ایجاد شاخص‏های ششگانه‏ی حاکمیت توحیدی، جامعه دینی مسئولیت‏پذیر، نظام مردم‏سالار، سبک زندگی اسلامی، وحدت و همزیستی مسالمت‏آمیز مردم و حقوق بشر انسانی، انقلاب اسلامی را پدید میآورد و انقلاب اسلامی در فرایند تکاملی خود تمدن اسلامی را به منصه‏ی ظهور میرساند که در پرتو آن انسان‏ها زندگی همراه با آرامش، آسایش، خیر، برکت، دانایی و خردورزی را تجربه می‏کنند (یافته‏ها). <br />از منظر مودودی مقصود از حکومت اسلامی، حکومتی است که مرجعیت همه‏جانبه دین اسلام را پذیرفته و در برابر آن پاسخگو است. از این رو گروهی از انسان‏های مهذب، آگاه، دین‏شناس و انقلابی لازم است تا با قیام‏شان حکومت اسلامی تشکیل دهند؛ حکومتی که حق مردم است و بدون رضایت آنان فاقد مشروعیت می‏باشد. مهم‏ترین رسالت حکومت اسلامی تحقق انقلاب اسلامی، به مثابه جامعه‏پردازی، است که با اجرای شریعت و احکام دین، رشد فرهنگ و دانش دینی پدید می‏آید. http://mte.journals.miu.ac.ir/article_10380_d4f9cec5cc51feee0963f30c6f17429c.pdf

جامعة المصطفی (ص) العالمیة مطالعات تاریخی جهان اسلام 2383-2134 13 33 2025 04 14 The Role of ʿAbd al-Muʾmin ibn ʿAli in the Political, Economic, and Cultural Transformations of the Almohad State (A.H. 524–558 / A.D. 1130–1163) نقش عبدالمومن بن علی در تحولات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی دولت موحدون(524- 558 هـ/ 1130- 1163م) 150 170 10346 10.22034/mte.2022.11637.1521 FA محمدحسن بهنام فر عضو هیئت علمی مجتمع آموزش عالی اسفراین، ایران Journal Article 2023 06 01 The Almohad movement, as one of the most influential political and religious movements of the sixth century AH in the Maghreb, was established through the efforts of Muhammad ibn Tumart and the promotion of new ideological principles, and it soon gained authority with the support of various tribes in the Maghreb and Al-Andalus. This study focuses on the continuity and consolidation of the political system after Ibn Tumart, particularly during the reign of ʿAbd al-Muʾmin ibn ʿAli. This period not only involved the establishment of a political system but also witnessed initiatives in civilizational domains, transforming the Almohad movement into a powerful governing authority. Employing an analytical approach and emphasizing historical sources, the research seeks to answer the question: What transformations did the Almohad movement undergo after Ibn Tumart, and how did it evolve into a political and civilizational system? The findings suggest that ʿAbd al-Muʾmin ibn ʿAli successfully preserved Ibn Tumart’s ideological legacy while implementing political, administrative, and civilizational reforms, resulting in the transformation of the initial movement into a powerful state and marking the period of Almohad prosperity. This research examines the conditions of the Almohads after Ibn Tumart, and discusses the continuation of the Almohad movement and its transformation into a state power. نهضت موحدون به عنوان یکی از تاثیرگذارترین حرکتهای سیاسی و دینی قرن ششم در مغرب اسلامی موفق گشت با تلاشهای محمدبن تومرت و با تاکید بر اندیشه‌ای جدید، موجودیت یافته و طولی نکشید که با همراهی قبایل مختلف در مغرب و اندلس حاکمیت یابد. براین اساس آنچه از منظر این پژوهش مهم به نظر می‌رسد، تداوم و استقرار نظام سیاسی پس از ابن تومرت است که در دوره عبدالمومن‌بن علی رقم خورد. دوره‌ای که علاوه بر ساخت نظام سیاسی، در حوزه‌های تمدنی نیز اقداماتی صورت گرفت و منجر به دگردیسی نهضت موحدون به حکومتی مقتدر گشت. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی و با تاکید منابع به دنبال پاسخ به این پرسش است که؛ نهضت موحدون پس از ابن‌تومرت چه تحولاتی از سر گذراند و چگونه تبدیل به نظام سیاسی و تمدنی گشت؟ چنین به نظر می‌رسد که عبدالمومن‌بن‌علی موفق شد هم اندیشه تومرتی را تداوم بخشد و هم در ساختار سیاسی، تحولات اداری و ساختارهای تمدنی موحدون نوعی دگردیسی ایجاد کند که نهضت ابتدایی تبدیل به دولتی مقتدر گردد و دوران شکوفایی موحدون رقم بخورد. در این پژوهش با واکاوی شرایط موحدون پس از ابن تومرت، به تداوم نهضت موحدی و دگردیسی به دولتی مقتدر پرداخته می‌شود. http://mte.journals.miu.ac.ir/article_10346_403951036629ed8e7d33a19f87d12061.pdf

جامعة المصطفی (ص) العالمیة مطالعات تاریخی جهان اسلام 2383-2134 13 33 2025 04 14 The Jews of al-Andalus on the Eve of the Islamic Conquest یهودیان اندلس در آستانه‌ی فتح اسلامی 171 192 7476 10.22034/mte.2021.12056.1544 FA سجاد دادفر گروه علوم تاریخی، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه رازی،کرمانشاه، ایران Journal Article 2023 10 17 This study aims to examine the historical background of the Jewish presence in Al-Andalus and to analyze their positions regarding the Islamic conquest of the region. Although the Islamic conquest of Al-Andalus and its consequences have been addressed from various perspectives by scholars, the role of Jews in the Muslim victory has received limited attention. Accordingly, the main research question is: What was the historical position and stance of the Jews of Al-Andalus toward the Islamic conquest of the region? The probable answer suggests that the Jews’ position depended on their interactions with the ruling authorities, and analyzing these interactions is key to understanding their stance toward the conquest. Using a descriptive-analytical approach and drawing on primary sources and recent studies, this research investigates both the historical background of the Jews in Al-Andalus and their attitudes toward the Islamic conquest. The findings indicate that the deprivation of many individual and social rights in the years preceding the arrival of Islam led the Jews to welcome the Muslim conquerors and collaborate with them. در این پژوهش تلاش گردیده تا ضمن بررسی پیشینه تاریخی حضور یهودیان در اندلس، مواضع آنان در برابر فتح اسلامی این سرزمین مورد بررسی قرار گیرد. هر چند مساله فتح اسلامی اندلس و پیامدهای آن از وجوه مختلف مورد توجه پژوهشگران این حوزه قرار داشته اما یهودیان و نقش آنان در پیروزی مسلمانان موضوعی است که کمتر به آن پرداخته شده است. بنابراین سئوال اصلی این پژوهش آن است که موقعیت تاریخی و مواضع یهودیان اندلس در برابر فتح اسلامی این سرزمین چگونه بوده است؟ پاسخ احتمالی این پرسش را می‌توان چنین طرح کرد که موقعیت یهودیان، تابعی از نحوه تعاملات نهاد قدرت با آنان بوده و تحلیل همین تعامل تعیین کننده مواضع یهودیان در برابر فتح اسلامی اندلس می‌باشد. بر این اساس در پژوهش حاضر تلاش گردیده تا با بهره گیری از منابع اولیه و تحقیقات متاخر و با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی ضمن بررسی پیشینه تاریخی یهودیان اندلس، مواضع آنان در برابر فتح اسلامی مورد واکاوی قرار گیرد. یافته های پژوهش نشان می‌دهد که محرومیت یهودیان از بسیاری از حقوق فردی و اجتماعی در طی سالهای قبل از ورود اسلام باعث گردید تا آنان مقدم فاتحان مسلمان را گرامی داشته و به همکاری با آنان بپردازند. http://mte.journals.miu.ac.ir/article_7476_3335f5fd75a1ea67da9388ead8bdf745.pdf